Virtus vs Erdem

13/4/2008

STEPHAN HAWKING- "ZAMANIN KISA TAR�H�"

ERDEM S�YLER

Kendi s�zlerinden;
"Uzay Zaman konusunda herkesin anlayabilece�i bir kitap yazmaya 1982'de Howard'da karar verdim. Daha o zaman bile evrenin ilk zamanlar� ve kara delikler �zerine, �rne�in Steven Weinberg'in The Three Minutes kitab� gibi �ok iyisinden , ad�n� anmayaca��m �ok k�t�s�ne, pek �ok kitap vard�. Ama hi�birinin, beni evrenbilimi ve tanecik kuram� �zerinde ara�t�rmaya y�nelten sorular� hakk�yla ele almad��n� hissettim..."[1]

[1] Stephan Hawking, Zaman�n K�sa Tarihi-B�y�k Patlamadan Kara Deliklere, sf. 7 Yazar�n Notu, Milliyet Bas�m Haziran 1989

Kategori: KITAP | Yorum (0) Yorum yaz! Kal�c� Ba�lant�

13/4/2008

CARL SAGAN'IN KOZMOS ADLI K�TABI

ERDEM S�YLER

Stephan Hawking'in "Zaman�n K�sa Tarihi[1] " adl� kitab�n�n �ns�z�n� yazan New York'taki Cornell �niversitesi Profes�r� Carl Sagan'�n orijinal ad� "Cosmos" olan, t�rk�e �evirisiyle "Kozmos-Evrenin ve Ya�am�n S�rlar�" adl� kitab�n�n orijinal isimli kapa��d�r.

[1]Bkz. Kategorilerim- Kitap- Stephan Hawking-Zaman�n K�sa Tarihi

Kategori: KITAP | Yorum (0) Yorum yaz! Kal�c� Ba�lant�

12/4/2008

CLEVELAND’IN KRALI LEBRON’A DA�R

Erdem S�yler

D�rt y�l �nce arenalardaki parkelerde bir �ift ayak sesi farkl� bir bi�imde g�c�rdamaya ba�lad�. Kendisinden emin, iddial�, cesur bir �ekilde NBA’e girdi bu gen� adam. T�m zamanlar�n en iyisi, majesteleri Michael Jordan’dan sonra onun forma numaras� olan 23’� almas� ve adeta “yeni Jordan benim” der gibi bir durum i�inde olmas� ilk �nce insanlara kar�� onlarda bir so�ukluk, ��mar�kl�k, kendini be�enmi�lik g�sterdi.

Bunlar ta ki Lebron James’in NBA’de aranan yeni, taze bir kan olaca��na inan�lmaya ba�land�� ana kadar s�rd� ve Cleveland Cavaliers’a geli�i her �eyi de�i�tirdi, t�pk� eski ismi Gund Arena olan �imdiki ismiyse Quicken Loans Arena olan ve yenilenen salon gibi.

Lebron “esti g�rledi” bi�iminde at�ld�, ��kt� sahneye ve hi� m�tevazi tav�rlar tak�nmamas� ise s�radanl�k, al�akg�n�ll�l�k bekleyen insanlar�n pek ho�una gitmedi ilk ba�larda.

�lk zamanlar�ndaki All Star ma��nda da �sl�kland�, yuhaland� , b�y�k bir tepki �ekti oyunundaki bencillik nedeniyle. Ama onun baz� zamanlarda s�yledi�i ve basketbol dergilerinde de ��kan s�zlerinden anlad��m h�rs ger�ekten m�tevazili�i kabul edemeyecek kadar s�rad�� olmas�, s�radanl�� kabullenememesini g�steriyor. Ve her zaman dikkatimi �eken Lebron hakk�ndaki k�yaslamalar olmu�tur. Kobe-Lebron, Lebron-Wade, ve bunlar�n ��n� de bir araya katarak yap�lan k�yaslamalarda illa ki i�lerinden birinin m�kemmel, di�erlerini at ��pe gibi d��ncelerle yorumlar yap�lmas� hi� de �a��rt�c� gelmiyor. Bu insanlar�n bir �ok y�ld�z oyuncunun bir arada bulunabilmesini kabul etmemelerinden kaynaklan�yor. Her zaman tek bir –en iyi- olmas� gerek d��ncesinden s�yr�lmak etraftaki di�er oyuncular� da g�rebilme �ans�n� bize verir. Bu s�yledi�im oyuncular k�yasland��nda her birinin di�erine �st�n gelen taraflar� oldu�u gibi eksik yanlar�n�nda oldu�u g�r�lecektir.

Bunlardan daha fazla bahsetmeyece�im ��nk� konu Lebron James ve biraz ondan bahsedece�im.

O, fiziki a��dan bak�ld��nda ne ya��tlar�nda ne de eski basketbolcularda az rastlan�r bir avantaja sahiptir ve onun bir �rne�ini daha bulmak zordur.

NBA’e ilk geldi�inden bu yana kendisiyle birlikte Cleveland’� da y�kselten ve 2007’de finalde San Antonio Spurs ile final oynayan –ancak orada pek iyi performans sergileyemediler, ve Spurs ma� kaybetmeden �ampiyon oldu.- Cavaliers bu sene ise orta karar bir performans sergiliyor. �imdi yazaca��m k��k istatistikler SLAM’in Ekim 2007 say�s�n�n 47. Sayfas�ndan ald�m ve ��yle:” Lebron play- off’u 25 say�, 8 asist, 8 ribaund ortalamalar�yla tamamlayan, el yakan toplar� kullan�p ma� kazand�ran bir oyuncu olarak ger�ek basketbolun oynand�� play-off’ta kendini ispatlay�p y�ld�z oldu art�k.”

Ger�ekten ge�en y�l �zellikle Detroit serisi Lebron’un kendisini herkese kabul ettirdi�i ma�lar dizisidir. Yedi ma�l�k seride Lebron’un ba�� ekti�i Cleveland herkesin favorisi Detroit’i ge�erek Spurs ile final oynam��t�.

2006 D�nya Basketbol �ampiyonas�’nda Japonya’da ABD tak�m� oran�n g�z bebe�iydi, her zamanda �yle olmu�tur –dream team- lakapl�lar i�in. O kadroda tabi eksikleri de vard� Dream Team’in. ABD starlar� orada pek zorlanmadan yar� finale geldiler, gelirken de oyuncular�n kendi istatistikleri i�in oynamalar� �n plandayd�. Nitekim yar� finalde elendiler, orada akl�mda kalan Lebron’un performans�n�n yan�nda, bir de de�i�ik bir selam veri� �ekliydi, att�� basketlerden sonra. Lebron’un itibar�n� da artt�rd�tabi 2006 yaz�ndaki performanslar�.

NBA’e dikkatlice bak�ld��nda, b�y�k bir y�ld�z oyuncusu olmayan tak�mlar�n seyircileri de ma�lara pek ra�bet etmemektedirler. Mesela Atlanta’n�n ma�� ne zaman denk gelse kolt�klar�n� bo� g�r�yorum. NBA’in patronu David Steurn zaten bunlar�n ��z�m� olarak draft se�imlerindeki gen�lere bel ba�lam�� durumda.

Yine Lebron’a geliyorum. Evet, o �ok ba�ar�l� ma�lar�n ard�nda galibiyetler ya�ad� ve ya�ayacak, MVP oldu ama eksik olan �ey “�AMP�YONLUK” . �ok yakla�m��lard� fakat ba�aramad�lar, ben bundan sonra Cleveland’�n oraya kadar gelmesinin zor oldu�unu d��n�yorum. ��nk� ge�en sene g�rd�k ki Lebron’un �st�n gayreti bile y�llard�r belli bir oyun �ekli ve savunma g�c� olan Spurs kar��s�nda direnemedi ve ayn� �eyi Cleveland e�er yeniden yapacak olsa bile bu sefer onlar� daha yarat�c�, g��l� bir tak�m bekliyor, “LAKERS”.

Kategori: BASKET--BALL | Yorum (0) Yorum yaz! Kal�c� Ba�lant�

31/3/2008

AVRUPA’DAK� BASKETBOL

ERDEM S�YLER

Basketbolda �lkeler aras�ndaki dengeye bak�ld��nda k�tasal olarak Avrupa’n�n genelde bariz bir �st�nl�� var; kendilerine has da bir ekol� var.

Genelde tak�m�n b�t�nl��ne, pasla�maya ve de bire bir (uzun ile k�san�n) oyununa dayan�yor. “system of basketball” ge�erlidir bu k�tada. �lkelere tek tek bak�l�nca Litvanya, Siskauskas, Macijauskas, Jasikevicius; Yunanistan, Papaloukas,Fotsis, Tsartsaris ; �spanya, Gasol karde�ler, Garbajosa, J.C.Navarro, Jimenez ve son �ampiyon Rusya da Kirilenko ba�ta olmak �zere, Savrasenko, Amerikal� Rus J.R.Holden gibi oyuncularla, �u anda Efes Pilsen’in ba��nda bulundu�u ko� David Blatt’in liderli�inde �o�unlu�un tabiriyle inan�lmaz� ger�ekle�tirerek �o�unlu�un tabiriyle tiyatrocu �spanyollar� yenerek kendi evlerinde kupay� ellerinden ald�lar.

Genel bir bak��la bu �lkeler Avrupa basketbolunda son performanslara ve neticelere g�re �ste ��k�yorlar.

2001’de Abdi �pek�i’de T�rkiye’yi finalde yenerek �ampiyon olan Yugoslavya o zamanlarda �ok iyi bir kadroya sahipti. NBA’deki iki y�ld�z� Pega Stojakovic ve Vlade Divac’da o zamanlarda en iyi d�nemlerini ya��yorlard�, ve sonunda Divac j�bilesini yapt�, Stojakovic de son y�llar�n� ya��yor. Tabi daha sonra Yugoslavya, ilk �nce S�rbistan-Karada� ismi alt�ndayken k��k bir zaman aral��nda iyi i�ler yapt�. S�rbistan ile Karada� ayr�l�p Karada� kendi ba��ms�zl��n� ilan ettikten sonra S�rbistan’da da gen� bir jenerasyon olu�maya ba�lad�.2007’deki Avrupa �ampiyonas�nda S�rbistan’� bu �ekilde g�rd�k ve de bu ani de�i�menin verdi�i sonu�la da onlar i�in parlak olmayan bir turnuva geride kald�.

H�rvatistan’da Roko Leni Ukic ad�nda bir oyuncu dikkatimi �ekmi�ti, kul�p olarak Barcelona’da oynuyordu ve de 2006’da Euroleague’de Fenerbah�e’nin rakibiyken g�rm��t�m onu ilk olarak. Zaten �imdi de NBA yolunda ve H�rvatistan yeniden onunla birlikte bir ��k�� g�sterecektir diye d��n�yorum.

�talya’da ise ya�� ilerleyen Gianluca Basile ve de Andrea Bargnani ile birlikte tak�m olarak her zaman tekd�ze basketbol oynuyor ki bunu kul�plerinde de g�r�yoruz. Euroleague ve Uleb’de 1998 ve 2001’de (o zamanki ad�yla Kinder Bologna ) Virtus Bologna kupay� alm��t�, M.Siena da final four oynam��t� yak�n zamanlarda.

Fransa yetenekli ve de atletik oyunculardan kurulu bir tak�m, Almanya’y� Nowitzki ta��yor. Adalarda, �skandinavlarda basketbol yok denecek kadar az.

�lkemizde ise bu y�l basketbolda hi� de az�msanamayacak bir ba�ar� yakaland��n� g�r�yoruz. Uleb’de Be�ikta� ve Galatasaray, Euroleague’de Fenerbah�e �eyrek finale kald�lar. Herhalde bu ilktir; ama yine de bilmiyorum benim k�sa ge�mi�imin aldatmacas� yoksa. Tabi Efes Pilsen Kora� Kupas�’n� ald�, Tofa� final oynad�... Kastetti�im �ey bu kadar �ok tak�mla buralara gelebilmek. Yoksa Efes Pilsen ve �lkerspor zaman�nda sadece bunlar�n ikisi genelde ileriye kadar gidebilirdi.

Avrupa’daki basketbolda �lkelerin durumu genel olarak b�yle denebilir. �ok alternatifli �spanya, bol pasla oynayanYunanistan, penetreci ve d�� utlar� isabetli Litvanya, sert oynayan Fransa, hep ayn� yerlerde ta� sektiren �talya, bireylerle de�il tak�m oyunuyla �ampiyon olan Rusya, s�radan bir tekta� y�z�� and�ran Almanya, yeni olu�um i�inde olan S�rbistan ve H�rvatistan, ve hi� belli bir standard� yakalam�� olmas�ndan s�z etmemize izin vermeyen performanslar�yla T�rkiye.

Yukar�daki foto�raf ge�en hafta Galatasaray'�n Kalam�� tesislerinde Bilgin G�kberk'le yapt��m�z s�yle�iden kalan bir an�d�r. Beni G�kberk'in hemen arkas�nda g�rmektesiniz. Detay i�in t�klay�n�z: http://jimi.blogcu.com/12304971/

Kategori: BASKET--BALL | Yorum (0) Yorum yaz! Kal�c� Ba�lant�

21/3/2008

1492: CONQUEST OF PARADISE (CENNET�N KE�F�)’NE DA�R

ERDEM S�YLER

Gerard Depardieu'nun Christopher Columbus'u canland�rd�� ve ba�l�ktan da anla��laca�� gibi 15. yy'�n sonlar�yla ve 16.yy'�n ba�lar�n� kapsayan aral�kta ge�en bir film.
Orta�a�'dan yeni ��km�� bir d�nyan�n ilk ayd�nlar�ndan Columbus, �spanya'da s�regelen krall��n yerinde bir imparatorluk kurulmas�n� istemektedir asl�nda.O zamanlarda Avrupa'n�n a��r� bi�imde artan n�fusu ve �spanya'n�n hem daha geni� topraklara yay�lma hem de k�sa yollardan baharat yollar� ve alt�n� ellerine ge�irmenin yollar�n� t�m krall��n �nde gelenlerinin istemelerine ra�men Columbus'un yeni bir kara par�as� (cennet) ke�fetmesi i�in ona destek olmamaktad�rlar. Aksine o d�nemlerde �lkeye ve dine kar�� yap�lan en k��k ba� kald�r�� arm�ha gerilerek halk�n intikam dolu bak��lar� aras�nda cezaland�r�l�yordu. Ama Columbus'un cesareti ve tak�nd�� tav�r hi� de bunlar� ald�racakm�� gibi durmuyordu. Kimseden destek alamamas�n�n yan� s�ra ideolojisini ger�ekle�tirme tutkusu ba��n�n omuzlar�n�n �st�nde duramamas�na bile yol a�abilirdi ama o bunun fark�nda ve korkmuyordu. Zaten ayd�nlar hi�bir ki�iden hi�bir zaman destek alamazlar, her �eyi kendileri yaparlar.

Bir g�n Columbus k��k o�luyla deniz kenar�nda otururlarken, denizde tek ba��na giden gemiyi g�sterir ve sonra “g�zlerini kapat” der. O�lu g�zlerini kapat�r ve sonra a�t��nda gemi yoktur. Asl�nda bu her �eyi a��kl�yordur. O geminin d�z bir yerde birden kaybolmas� s�z konusu de�ildir. Bir e�im olmal�d�r ki gemi bir an i�inde g�zden kaybolsun. Ve o�luna bir portakal g�sterir.” D�nya i�te b�yle, yuvarlak” der.

Bir g�n Columbus’un projesinin incelenmesi Salamanca �niversitesi’nde kabul edilir. Fakat �a��n tutuculu�u bir �niversitenin bile ne kadar ba�naz oldu�unu ortaya koymaktad�r. Tabi o zamanlara kadar gelmi� Aristotales’in ve Ptolemaios’un g�r��lerine kimse itiraz bile getirmeden kabul etmektedir. Onlar r�nesansa kadar bat�l�lar ba�ta olmak �zere herkesin g�zbebe�idir.. Bunlar�n �st�ne yeni bir �eyler getirmek (�st�ne �stl�k) d�neminde Avrupa d��ncesine y�n vermi� iki dev ismin g�r��lerini de�i�tirmek hi� kolay de�ildir. ��nk� din ile b�t�nle�mi� Ptolemaios’un evren modelinde d�nya �zerinde cennet ve cehennemden bahsedilmektedir. ��yle ki; hristiyanlar�n kutsal kitab�ndaki �l�mden sonra ya�ayacaklar� ebedi hayat� Ptolemaios’un sisteminde bulurlar.

Columbus bir g�n haritalar� incelerken onun yan�na gelen birisi “sana finans sa�layacak birini tan�yorum” der. Sonra bu kabul edilir ve gemiler ve bir �ok adam haz�rlan�r.

Bilimin i�ine g�zlem girdikten sonra finansal destek �nemli bir hal ald�. Ayd�nlar� para y�n�nden destekleyecek zenginlere ihtiya� duyulmas� onlar�n asl�nda ellerini kollar�n� ba�layan bir �ey.

Tabi sonra Columbus’un �nderli�inde �� gemiyle yolculu�a ��k�ld�.Aradan haftalar ge�mesi ve sonucunda engin denizin mavili�inden ba�ka hi�bir �eyin (ne bir kara par�as�n�n ne de bir insan�n) g�r�lmemesi Columbus d��nda herkesi karamsarl��a itti. Columbus’a sorduklar�nda ise ne kadar yollar�n�n kald��n� “bilmiyorum, ama inan�yorum” diyordu.

Tabi bu i�in i�inde inanmak olmadan yola ��kma cesaretini bulamazd�. Zira ke�if d��ncesinin i�inde yatan en b�y�k unsur inan�t�r Columbus i�in.

Ve i�te karalar�n m�jdecisi sinekler geminin ��klar�nda toplanm��lar Columbus’a ve di�erlerine m�jde verir gibi. O an g�zlerindeki ger�ekle�en d��n mutlulu�u, kendisini t�m halka, t�m d�nyaya kabul ettirecek olman�n gururuyla dolu olan Columbus’un t�m �spanya’ya , t�m insanlara, t�m d�nyaya kar�� kazan�lm�� olan hakl� zaferi onun tarih kitaplar�nda yerini almas�n� sa�layacak d�n�m noktas� olmu�tur.

Uzak topraklara vard�klar�nda kar��lar�nda oran�n hakimi Aztek yerlilerini bulurlar. Aztekliler i�in astronomi hocam�n anlatt��na g�re “ �ok eski zamanlarda karalar birle�ik iken oraya g�� etmi�ler ve orada kavim olu�turmu�lar.”

Columbus’un asl�nda �art� vard�, oran�n valisi olmak ve orada ellerine ge�irecekleri alt�n ve di�er her �eyden y�ksek bir miktar istiyordu. Columbus’un ke�if d��ncesinin alt�nda yatan ana sebep neydi acaba?

Kendini maddi a��dan rahat ettirme iste�i ku�kusuz g�r�lmektedir, ama ya bu i�i ba�arman�n pay� ne kadar onda?

Columbus kraliyetin h�k�mdarl��ndaki halk� ve onlar�n Tanr�’s�n�, cennetini, cehennemini de oraya ta��yacaklar�n� s�ylerken, yery�z�nde Tanr�’n�n adaletinin topraklar de�i�se de hi�bir zaman de�i�meyece�ini anlat�yor.

Ve orada yeni bir; s�f�rdan ba�lang�c� koloniler olu�turarak kurmak istiyor. Ama oran�n yerli halk� topraklar�n� savunarak bir canl� direni� g�steriyorlar.

Columbus’un inanc�na dair

Rafael Sanchez : Sen bir hayalperestsin.

Christopher Columbus: Oraya bak. Ne g�r�yorsun?

-Rafael Sanchez k��k pencereden d��ar� bakar ve geri d�ner. Sonra bir daha bakar.-

Rafael Sanchez: Kaleler g�r�yorum, saraylar�, kiliseleri g�r�yorum,

medeniyeti g�r�yorum, g�ky�z�ne uzanan kuleler g�r�yorum!

Christopher Columbus: B�t�n bunlar benim gibi insanlar taraf�ndan yap�lm��.

Ne kadar uzun ya�arsan ya�a, aram�zdaki bir�ey hi�bir zaman de�i�meyecek. Ben yapt�m. Sen de�il.

Columbus’un hayal k�r�kl�� ya�amas�na yol a�an Amerigo Vespucci de o s�ralarda, Columbus’tan bir m�ddet sonra yolculu�a ��kar ve onun da dola�t�� topraklar� ilk �nce Asya K�tas�’na ait oldu�unu d��nm��, bundan uzun bir zaman sonra tekrar g�revlendirilen Vespucci bu sefer de de�i�ik yerler ke�fetmi�tir ve oralar�n Asya K�tas�’na ait olmad��n� anlam��t�r ve oralara -yeni d�nya- ad�n� vermi�tir. Ve bug�nk� Amerika topraklar�n�n ke�fedilmesi Amerigo’ya atfedildi�i i�in alm��t�r o ismi.

Kategori: ALINTILARLA | Yorum (0) Yorum yaz! Kal�c� Ba�lant�

6/3/2008

D�NYA-YERK�RE

YERK�RE'N�N TAR�H�

ERDEM S�YLER

Baz� bilim adamlar� d�nya, g�ne� ve g�ne� sisteminin ayn� anda var oldu�una inanmaktad�rlar.

G�n�m�zde ge�erli olan bilimsel g�r��, d�nyan�n g�ne�teki bir par�alanma sonucu meydana gelmi� olmas�d�r. G�ne�ten kopan bir par�ad�r d�nya. 10 milyar y�l �nce g�ne�ten koparak erimi� kayalar ve yanan gazlardan olu�an d�nya sonralar� so�umaya ba�lam�� ve yery�z� olu�mu�tur. Milyonlarca y�l s�ren de�i�imler de d�nyaya �imdilerdeki halini vermi�tir. D�nyan�n bir lav halinde bulundu�u s�reden so�umas� ve yery�z�n�n olu�mas� aras�nda 5,5 milyar y�l vard�r. Yani yery�z� 4,5 milyar y�l ya��ndad�r.

Yanan gazlar�n so�uyarak kaybolmas�, atmosferin olu�mas�na ve erimi� kor ate� halindeki ta�lar�n so�umas� yer kabu�unun olu�mas�na neden olmu�tur.

Milyonlarca y�l s�ren de�i�imler da�lar�, tepeleri, derin �ukurlar� ve daha bir �ok yery�z� �eklini olu�turmu�tur.

D�nya, G�ne� Sistemi’nin G�ne�’e uzakl�k bak�m�ndan 3. gezegenidir. �zerinde ya�am bar�nd�rd�� bilinen tek g�k cismidir. Kat� ya da kaya a��rl�kl�d�r. B�y�kl�kte d�rt b�y�k gaz devinin ard�ndan be�incidir. Tek do�al uydusu Ay’d�r.

Fiziksel �zellikleri

D�nya, merkezka� kuvvetinin etkisiyle bas�kla�arak elipsoid �eklini alm��t�r. Kutuplar aras� uzakl�k ile ekvatorun �ap� aras�nda 43 km’lik bir fark vard�r. (3/1000 oran�nda bas�kl�k)

D�nyan�n ortalama �ap� 12.742 km’dir.

GRS80 elipsoidi D�nya’n�n bi�imine en uygun referans geometrik �ekil olarak kabul edilir. Yery�z� ya da onun bir par�as� ideal olarak bu elipsoide g�re �l��l�r. Ancak, gerek tarihsel al��kanl�k, gerekse uygulamadaki kolayl�k nedeniyle yery�z�n�n topografik y�ksekliklerinin deniz seviyesine g�re belirlenmesi, uygulamada geoid ad� verilen ve ideal bir elipsoidden farkl� bir geometrik �ekil tan�mlamay� gerekli k�lm��t�r.

Y�zey �ekillerinin geoide g�re 20 km’lik bir aral�k i�inde yer ald�� g�r�l�r. En y�ksek nokta 8.850 m. �le Everest Tepesi, en al�ak nokta ise -10.910 m. �le Mariana �ukurlu�u’dur.

D�nyan�n k�tlesi 5,976x10(27) Ekvator �evresi 40.075 km

D�nyan�n hacmi 1,083x10(27) -�zeri 27- Y�zey alan� 510.067.420 km (2)

Ekvator �ap� 12.756,28 km Karalar 148.847.000 km (2) (%29,2)

Kutuplar aras� �ap 12.713,56 km Denizler 361.220.420 km(2) (%70,8)

Bas�kl�k 0,003 Eksen e�ikli�i 23,44* (derece)

D�nme s�resi (y�ld�z g�n�) 23 sa. 56 dk. 4,1 sn. (0,99727 g�n)

Yer�ekimi 9,78m/s(2)

Kurtulma h�z� 11,18 km/s

Beyazl�k (albedo) 0,37

Y�zey s�cakl�� ortalama 14*C (287 K)

En y�ksek 57,7*C (331 K)

En d��k -89,2*C (184 K)

NOT: Astronomi ile ilgili baz� �nemli referanslar a�a��dad�r.

http://astronomynotes.com

http://csep10.phys.utk.edu/astr

http://seds.IpI.arizona.edu

www.nineplanets.org

www.solarwiews.com

http://astronomy.com

http://solarsystem.nasa.gow/planets

www.tug.tubitak.gov.tr

Kategori: ASTRONOMY | Yorum (0) Yorum yaz! Kal�c� Ba�lant�

29/2/2008

FELSEFEDE TEMEL KAVRAMLAR VE TANIMLAR

Erdem S�yler

OLYMPOS DA�I

Adc�l�k (nominalizm): kavram�n bir kelimeden ba�ka bir �ey olmad��n� ve yaln�z bir ad� olan �eylerin var oldu�unu �ne s�ren ��reti.

Ak�lc�l�k (rasyonalizm): var olan hi�bir �eyin insan akl�n�n �l��tlerine ters d��ecek bir a��klamas� olamaz g�r��.

Amoralizm : ahlak�n nesnel ve evrensel bir temeli olabilece�ini reddeden felsefe.

Anl�k��l�k (entelekt�alizm): zekay� duygulardan ve iradeden �st�n tutan ��reti.

Atomculuk (atomizm): evrenin atomlar�n birle�mesinden meydana geldi�ini �ne s�ren eski �a� ��retisi.

Bilimkuram� (epistemoloji): bilimlerin tarihini, geli�imini ve y�ntemlerini konu alan felsefe dal�.

Bilinemezcilik (agnostisizm): insan zihninin mutla�� hi�bir zaman kavrayamayaca��n� ve metafizik bilgiye ula�man�n imkans�z oldu�unu �ne s�ren ��reti.

Bireycilik (individ�alizm): bireyi toplumun temeli kabul eden ��reti.

Burada-Varl�k (dasein, Alm): d�nyada bulunmak anlam�nda d��n�len insan�n varolu�u.(Heidegger)

�a�r��mc�l�k : fikirlerin ve tasar�mlar�n �a�r��m�n� zihinsel ya�am�n temeli ve bilginin kayna�� sayan ��reti.

Deneycilik (ampirizm): deneyi bilginin tek kayna�� sayan bilgi kuram�.

Determinizm (belirlenimcilik): do�aya veya insana ili�kin olaylar aras�nda neden sonu� ili�kileri vard�r g�r��.

Dirimselcilik (vitalizm): hayati faaliyetlerin kendine �zg� yasalar� oldu�unu �ne s�ren ��reti.

Diyalektik (eyti�im): ger�ekli�i, bu ger�eklikteki �eli�melerden yararlanarak ��z�mleme�e ve b�ylelikle bu �eli�meleri a�ma�a dayanan muhakeme y�ntemi.

Dogmac�l�k (dogmatizm): ku�kuyu reddeden felsefe veya din.

Do�u�tanc�l�k (nativizm): baz� d��nce yap�lar�n�n insanda do�u�tan var oldu�unu �ne s�ren ��reti.

Duyumculuk (sans�alizm): bilgilerimiz duyumlar�m�zdan kaynaklan�r g�r��.

Erekbilim (teleoloji): bir ereklilik fikrine dayanan ��reti.

Etik : ahlak�n temellerini inceleyen felsefe dal�.

Faydac�l�k veya Yararc�l�k (�tilitarizm): fayda d��ncesini her t�rl� eylemin kural� sayan ahlak anlay��.

Felsefe : d�nyay�, kurdu�u bir sisteme dayanarak kavrama�a �al��an insan�n yarat�c� etkinli�i.

Ger�ek�ilik (realizm): ger�e�i bilmenin ger�e�e eri�mek oldu�unu ve nesnesine ula�abilen tek bilginin de bu oldu�unu �ne s�ren ��reti.

Gnozeoloji : bilginin temellerini inceleyen felsefe dal�.

G�lge Olay (apifenomen): bu g�r�ng�ye (fenomen) onu etkilemeksizin eklenen g�r�ng�.

G�recilik (r�lativitizm): her t�rl� bilginin, kavramlar�n ve tarihin de�i�kenli�inden �t�r� ancak, k�smi, anl�k bir de�er ta��d��n� �ne s�ren ��reti.

G�r�ng�bilim (fenomenoloji): �eylerin �z�n�, onlar� kavrama�a �al��an bilincin etkinli�inde yeniden ele ge�irme�e dayanan felsefe y�ntemi. (Husserl)

Hazc�l�k (hedonizm): hazz� ya�am�n temeli veya amac� sayan ahlak sistemi.

H�manizm : insan� ve insani de�erleri b�t�n �teki de�erlerden �st�n tutan felsefe anlay��.

�dealizm : her t�rl� var olu�u, her t�rl� varl�� d��nceye ba��ml� k�lan ��reti.

�kicilik (d�alizm): tek�ili�e kar��t olarak, her �eyin k�keninde birbirine kar��t ve indirgenemez iki ilke bulundu�unu �ne s�ren d��nce sistemi.

�radecilik (volontarizm): iradenin zekadan ve eylemin d��nceden �st�n oldu�unu �ne s�ren ��reti.

Kadercilik veya Yazg�c�l�k (fatalizm): b�t�n olanlar�n �nceden belirlendi�ini �ne s�ren ��reti.

Kavramc�l�k (konsept�alizm): kavram onu ifade eden s�zc�kten ayr� bir ger�ekli�e sahiptir g�r��.

Ki�iselcilik (personalizm): insan ki�ili�ini temel de�er kabul eden felsefe.

Maddecilik (materyalizm): maddenin d��nda hi�bir �eyin var olmad��n� ve zihnin b�t�n�yle maddesel oldu�unu �ne s�ren ��reti.

Mant�k��l�k (lojisizm): muhakemenin mant��n�, psikolojik y�ntemlerinden daha �nemli bulan g�r��.

Metafizik : ak�lc� bilginin d��nda kalan konular� inceleyen felsefe dal�.

Nedensellik �lkesi (kozalite): her olgunun bir sebebe dayand��n�, ayn� sebeplerin ayn� ko�ullarda hep ayn� sonu�lar� do�urdu�unu �ne s�ren ilke.

Numen : nesnenin, alg�lar�n d��nda kalan �z�. (Kant)

Olas�c�l�k (probabilizm): insan�n ger�e�e ula�amayaca��, olas�l�klara dayanan g�r��lerle yetinmesi gerekti�i g�r��.

�zc�l�k (esansiyalizm): �z�n var olu�tan daha �nemli oldu�unu �ne s�ren felsefe.

Pozitivizm (olguculuk): b�t�n felsefi ve bilimsel �al��malar�n, yaln�z deneyle do�rulanabilen ger�ek olgular�n �er�evesi i�inde y�r�t�lmesini �ne s�ren felsefi ��reti.

Pragmac�l�k (pragmatizm): bir �eyin ger�ekle�me olas�l�klar�n�, ger�e�in �l��t� olarak kabul eden ��reti.

Se�mecilik (eklektizm): �e�itli sistemlerden en kabule de�er g�rd�kleri unsurlar� se�en kimi filozoflar�n benimsedi�i d��nme y�ntemi.

Sprit�alizm (tinselcilik): ruhu �ncelikli bir ger�eklik sayan ��reti.

�eyle�me (reifikasyon): canl� ger�ekli�in somut ve dura�an bir �eye d�n��mesi.

Tanr�tan�mazl�k (ateizm): Tanr�’n�n varl��n� reddeden ��reti.

Tarihselcilik (historizm): tarihin kendi g�c�yle ahlaki veya dini do�rular� ortaya koyabilece�ini �ne s�ren ��reti.

Tekbencilik (solipsizm): duyumlar�yla birlikte ben’i tek ger�eklik kabul eden ��reti.

Tek�ilik (monizm): ikicili�e kar��t olarak, d�nyan�n tek bir t�zden olu�tu�unu �ne s�ren sistem.

T�z (s�bstans): kendinde ve kendinden var olan, ve ba�ka bir �eyin kavram�na gerek duymadan kendinden kavranabilen.

Transandantal : bilginin a priori (�nsel) ko�ullar�yla ilgili olan (Kant)

T�mevar�m (end�ksiyon): �zel durumlardan hareketle olu�turulmu� bir g�zlemin, bir muhakemenin genelle�tirilmesi.

T�mtanr�c�l�k(panteizm): d�nya ile Tanr�’y� �zde�le�tiren sistem.

Uzla��mc�l�k (konvansiyonalizm): bilimlerin aksiyomlar�n� herkes�e kabul edilebilir varsay�mlar kuram.

�topya : var olan toplumu her y�n�yle kapsayacak bir ideal olu�turan, hayali bir toplum kurma.

Varl�kbilim (ontoloji): var olanlar�n �z� �zerine kurgusal bir bi�imde d��nme.

Varolu��uluk : �nemli olan ger�e�i kavramak, onu olabilirli�i i�inde ya�amak ve dolay�s�yla, onun temelsizli�ini duymak ve hatta sa�ma oldu�unu g�rmektir.

Yanl��anlanabilirlik : bilimsel bir �nermenin bir deneyle reddedilebilir olmas�.

Yap�salc�l�k : dilbilim, tarih, antropoloji, marksizm, edebiyat ele�tirileri, psikanaliz gibi insan bilimlerinin �ok �e�itli dallar�n� etkilemi� bir d��nce ak�m�d�r.

Kategori: KATEGORI_SIZ | Yorum (0) Yorum yaz! Kal�c� Ba�lant�

29/2/2008

S�YASAL, B�L�MSEL KAHRAMANLARIN D�REN��

Erdem S�yler

    D�nyaya gelen baz� �ocuklar hangi �lkede do�mu� olursa olsun nitelikli �zelliklere sahip olurlar. �nsanlar�n nerede ve hangi bi�imde do�duklar� onlar�n sorumlulu�u olamaz, bence bu biraz �ansl� olmak, biraz da olgunluk seviyesine ula�t�k�a k�t� talihlerini de�i�tirmekle ��z�lebilecek bir mesele. Yani ne kadar k�t� bir durumda olsan da onu de�i�tirebilecek g�� sende vard�r. Tarihte ortaya ��kan nice kahramanlar�n hepsi mi sosyo-ekonomik ko�ul, �evre v.s olarak �ok iyi ko�ullar i�inde do�du? Zaten kahramanlar� di�erlerinden ay�ran en �nemli �zellik sivri zekalar�, inanc�, korkak olmamalar�, yetenekli olmalar�d�r.
    Eskiden imparatorluklar�n,devletlerin kurtar�c�s�,halk�n onlar�n arkas�na s��nd�klar� kahramanlar yeti�mi�tir. Ama bu konuda genelde g�r�len �ey devletin ba��nda olan ki�ilerin; �st d�zey kahramanlara, lider vas�fl� beyinlere kar�� olumsuz tutum g�stermeleri olmu�tur.
    Bu tarih boyunca hep b�yle olmu�tur. Ptolemy ad�nda zaman�n d��n�r�,bilim adam�; bir evren modeli ortaya koymu�tur.�ze�inde d�nyan�n yer ald�� ve �evresinde d��tan i�e do�ru dairesel bi�imde gezegenlerin y�r�ngesi olan halkalar yer al�yordu. En d�� k�s�mda y�ld�zlar yer al�yordu ve bu sonlu bir evren modeliydi.Katolikler bundan sonras�n�n �l�mden sonra ya�ayacaklar� cennet ve cehennemden olu�tu�una inan�yorlard�. Daha sonralar� ayd�nlanma �a��nda Nicolaus Copernicus (d�neminin en b�y�k ka�iflerinden) ilk defa sundu�u modelde merkezde g�ne�in yer ald��n� ve d�nyan�n g�ne�in etraf�nda d�nd��n� s�yledi. Tabi bunu kilise bask�s�ndan dolay� ismini duyurmadan yaymaya �al��t�. Ama daha sonra ismi duyulunca kilise taraf�ndan ac�mas�zca yarg�land� ve idamdan d�nd�. Copernicus'un modeli sonsuz evren g�r��n� i�eriyordu, bu ise Hristiyanl�k inanc�na kar��yd�. ��nk� evren sonsuz ise belli bir konuda bir dayanak noktas� olmayacakt� ve evrenin de sonsuzdan beri var oldu�u gibi kiliseyi deh�ete bo�an ve asla kabul edemeyecekleri bir g�r�� ortaya ��kacakt�.
    Bu d�nemden sonra bilim adamlar�n�n kendi g�r��lerini ortaya koymalar� biraz kolayla�m��t� ama �a��m�z�n filozofu B.Russell h�k�metlerin ve dinlerin bu k�s�tlamalar�ndan yak�n�yordu. Gelecekte ya�am�n her birey i�in daha iyi ve k�s�tlamalardan yoksun olaca��n� umut ediyordu.Bertrand Russell ��yle diyordu: �zg�r, g�rb�z ve ak�ll� yarat�klardan olu�an bir toplum, ki bunun hi�bir �yesi boyunduruk alt�na girmemekte, ba�kalar�n� da boyunduruk alt�na sokmamaktad�r. Bir bilin�li insanlar d�nyas� ki aralar�ndaki bu ��kar birli�i �zel rekabetlere, �ekememezliklere bask�n ��kmaktad�r. Bu ki�ilerin b�t�n �abalar�, insan anl��n�n ve muhayyilesinin meyvesi olabilecek g�rkemli esere y�nelmi� bulunmaktad�r. �nsanlar isterlerse, iradeleri bu yolda ise b�yle bir d�nya varolabilir. Varolursa, g�n�n birinde varolacaksa bug�ne dek gelmi� d�nyalar�n hepsinden daha �nl� ve �anl�, daha parlak, daha mutlu, d��sel ve co�kusal mutluluklar bak�m�ndan daha zengin bir d�nya olacakt�r. [1]

��te bu �topya B.Russell’in ; ve insanl�k tarihinin g�rebilece�i en muhte�em d�nyadan bahsediyor.

[1] Bertrand Russell, D�nya G�r��m, 12. �nsanl��n Gelece�i, sf. 134, Varl�k Yay�nlar� �ev. Samih Tiryakio�lu Eyl�l 1977

Kategori: ALINTILARLA | Yorum (0) Yorum yaz! Kal�c� Ba�lant�

29/2/2008

B�Y�K AYI �LE K��K AYI (YUNAN M�TOLOJ�S�)

Erdem S�yler

Uzun zaman �nce Kallisto ad�nda bir kad�n ve onun o�lu olan Arkas ya�ard�. Kallisto, herkes taraf�ndan �ok sevilen g�zel bir kad�nd�. Ormanlar�, �i�ekleri, ��r�l ��r�l akan �elaleleri k�sacas� do�ay� �ok severdi. Tanr�lar�n tanr�s� Zeus da onun g�zelli�ine hayrand� ve ona a��kt�. Bu ise Hera’da Kallisto’ya kar�� bir �fke yarat�yordu. Bir g�n Kallisto yine do�aseverli�iyle ormanda ne�e i�inde avlan�rken; Hera onu g�rm��t� ve birden �fkelendi ve ona b�y� yaparak g�zel ve gen� bir kad�n olan Kallisto’yu vah�i bir ay�ya �evirmi�ti.

Kallisto kendisini ay� halinde g�r�nce �ok korkmu�tu. Ka��yordu her �eyden; a�a�lar�n �al�lar�n aras�na saklan�yordu. Zavall� ay� on be� y�l boyunca bu �ekilde ya�ad�. Art�k g�ne�in ��, �elaler, a�a�lar, �i�ekler ona g�zel gelmiyordu. Yitirmi�ti do�aya kar�� olan sevgisini art�k.

Birg�n, arkada�lar�n� ormanda avlan�rken g�rd� Kallisto ve g�rmesinler diye sakland�. Aradan belli bir zaman ge�tikten sonra o�lu Arkas’� g�rm��t�. B�y�m��t�, uzun boylu, yak��kl� bir adam olmu�tu. Annesi onu hemen tan�d�,Arkas annesi olan b�y�k ay�y� g�r�ncekorkmu�tu ve okunu ��kard� onu vurmak i�in. Tam o s�rada Tanr�lar�n Tanr�s� Zeus geldi. Oku ve yay� Arkas’�n elinden ald�. ��nk� Zeus Kallisto’yu �ok seviyordu ve Hera’n�n yapt�� bu zalimli�i bir yandan affettirmek istiyordu.

Zeus oku ve yay� Arkas’�n elinden ald�ktan sonra anne ve o�lunu g�ky�z�nde iki y�ld�za �evirdi,B�y�k Ay� ve K��k Ay�.onlar� y�ld�zlar�n oldu�u bir gecede g�rebiliriz. B�y�k Ay� ve K��k Ay�’y� g�ky�z�nde say�s�zca y�ld�z�n aras�ndan ay�rt edebiliriz

Hera onlar� g�ky�z�nde g�r�nce �ok sinirlenmi�ti. Hera Kallisto’yu insandan daha a�a��l�k bir varl��a �evirmi�ti. Ancak Zeus Kallisto’yu ve o�lunu insandan daha �st�n bir varl��a �evirmi�ti.

Hera deniz tanr�s� Poseidon’a giderek ondan Kallisto ve o�lu Arkas’� Okyanus Saray�’na hi�bir zaman al�nmamas�n� istedi. Poseidon da kabul etmi�ti

��te bu y�zden g�ky�z�ne bakt��m�zda B�y�k Ay� ve K��k Ay�’n�n gecenin ilerleyen saatlerinde yava� yava� a�a��ya do�ru indi�ini ve en sonunda okyanuslar�n, denizlerin seviyesine geldi�inde birden kayboldu�unu g�r�r�z.

Bu g�zel hikaye bana s�cak ve g�zel yaz gecelerinde y�ld�zlar�n g�ky�z�nde oldu�u zamanlarda bu iki y�ld�z� hat�rlatacak ve ben bu y�ld�zlar� g�rd��mde anne ve o�lunu k�skan�l�� y�z�nden birbirinden ay�rmaya �al��an Hera’ya kar�� Zeus’un, Kallisto’ya olan a�k�n�n verdi�i g��le onlar�n g�ky�z�n�n incileri olan ve s�radan olmayan (B�y�k Ay�-K��k Ay�) y�ld�zlara �evirdi�i akl�ma gelecek.

M�zehher Erim, Mitolojiden Masallar, sf. 15-18, Engin Yay�nc�l�k, 2. Bas�m 2000

Kategori: ALINTILARLA | Yorum (0) Yorum yaz! Kal�c� Ba�lant�

29/2/2008

TANRI KAVRAMININ ORTAYA �IKI�I –ANT�K YUNAN-M�TLER

Erdem S�yler

�ok eski zamanlarda insanlar denizi, g�ne�i, g�n bat�m�n� izlerken ak�llar�na; “bunlar� y�neten birileri olmal�” d��ncesi yerle�mi�ti. Bu varl�k t�m insanlardan �st�n , g��l� ve b�t�n bunlara hakim olmal�yd�. �nsanlarda bu y�zden “Tanr�” kavram� ortaya ��kt� ve tanr�lar�n Olimpos Da��’n�n doruklar�nda, bulutlar�n �st�nde, insanlar�n g�remeyece�i yerde ya�ad�klar�na inand�lar. Bunun sebebi ise tanr�lar �st�n varl�klar olduklar� i�in y�kseklerde ya��yorlard�r d��ncesiydi. Tanr�lar�n ba�� Zeus’tu, onun kar�s� ise tanr��a Hera’yd�. Zeus ve Hera’n�n d��nda daha bir �ok tanr� ve tanr��a vard�. Apollon, g�ne� ve sanat tanr�s�yd�, onun k�z karde�i olan Artemis de ay tanr��as�yd�. Demeter toprak ve bereket tanr��as�yd�. Yar� insan yar� ke�i olan Pan da �obanlar�n ve ormanlar�n tanr�s�yd� ve bunun gibi daha bir �ok tanr� ve tanr��a vard�.

��te insanlar bunlara taparlard� ve onlara ��kranlar�n�, te�ekk�rlerini sunmak, dertleri oldu�u zaman yard�m istemek i�in ta�lardan, alt�ndan, g�m��ten heykeller yaparlard�.

Burada g�rd��m�z �ey; insanlar�n yapamad��, y�netemedi�i, hakim olamad�� do�adaki bir �ok olay ger�ekle�iyordu ve bunlar� yapanlar�n ise insanlardan daha farkl� ve y�ce oldu�unu d��nd�ler. Bu ise “Tanr�” kavram�n� ortaya ��kard�. O zamanlarda insanlar; tanr�lar�n ve tanr��alar�n e�siz, benzersiz ve kusursuz olu�unu kabul ettiler,tanr�lar�n �st�n olu�undan dolay� hep bulutlar�n �st�nde insanlar�n ula�amayaca�� yerde ya�ad�klar�na inand�lar.

�lk Yunan filozoflar� insanlar�n b�yle �eylere inanmas�n�n anlams�z oldu�unu d��n�yordular. Bu mitsel a��klamalarda insanlarla tanr�lar�n bir arada olmas� ve ya�am� insanlara ��tlerle a��klamalar�, o zamanlarda do�ada ger�ekle�en olaylar�n tanr�lar taraf�ndan d�zenlendi�ini g�steriyordu. �rne�in �skandinav mitolojisinde elinde �ekiciyle olan Tor’un ke�ilerin �ekti�i bir arabayla g�ky�z�nde ya�mur ya�d�rd��na inan�l�rd�. Bu Yunan mitolojisinde Zeus’a atfedilir ve insanlar kurakl�k oldu�u zaman tanr�lar�n insanlara k�zd�klar�n� d��n�rlerdi ve kendilerini affettirmek i�in dinsel t�renler yaparlar ve adak adarlard�.

M�zehher Erim, Mitolojiden Masallar, sf. 11-14, Engin Yay�nc�l�k 2. Bas�m 2000

Virtus vs Erdem

"Zamanla ilgili neden gelece�i de�il de ge�mi�i an�ms�yoruz?"

13/4/2008

STEPHAN HAWKING- "ZAMANIN KISA TAR�H�"

13/4/2008

CARL SAGAN'IN KOZMOS ADLI K�TABI

12/4/2008

CLEVELAND’IN KRALI LEBRON’A DA�R

31/3/2008

AVRUPA’DAK� BASKETBOL

21/3/2008

1492: CONQUEST OF PARADISE (CENNET�N KE�F�)’NE DA�R

6/3/2008

D�NYA-YERK�RE

29/2/2008

FELSEFEDE TEMEL KAVRAMLAR VE TANIMLAR

29/2/2008

S�YASAL, B�L�MSEL KAHRAMANLARIN D�REN��

29/2/2008

B�Y�K AYI �LE K��K AYI (YUNAN M�TOLOJ�S�)

29/2/2008

TANRI KAVRAMININ ORTAYA �IKI�I –ANT�K YUNAN-M�TLER

Son Yaz�lar�m

Kategorilerim

Arkada�lar�m

Ba�lant�lar�m